TRANSAND ALFA BYDGOSZCZ - Zasady Rugby XV

W rugby gra w jednej drużynie 15 zawodników podzielonych na dwie formacje: młyna i ataku. W rugby gra się 2 x 40 minut z pięciominutową przerwą, podczas której nie wolno zawodnikom opuszczać boiska. Zawody rozgrywa się na placu o wymiarach 100m x 69m (max). W polskiej lidze wolno dokonać sześciu zmian podczas meczu. Jako ciekawostkę można powiedzieć, że jeszcze w latach 60-tych w meczach międzypaństwowych dopuszczano dwie zmiany, ale tylko za zgodą lekarza (czyli opuszczający boisko musiał być niesprawny). W tej chwili w meczach międzypaństwowych można dokonać czterech zmian. Wprowadzono także zmiany czasowe. Jeżeli zawodnik doznał obrażeń i ma krwawiącą ranę, to może opuścić boisko na 10 minut - w jego miejsce wchodzi rezerwowy - po oczyszczeniu rany wraca na boisko. Przy ponownym (krwawiącym) urazie zmiana musi być definitywna.

Największą radość kibicom sprawia widok zawodnika wbiegającego na pole punktowe i kładącego piłkę. Jest to podstawowy i najbardziej widowiskowy sposób zdobywania punktów. Za przyłożenie piłki na polu punktowym drużyna uzyskuje 5 punktów. Po każdym przyłożeniu następuje tzw. podwyższenie, czyli kop na bramkę z linii prostopadłej do miejsca położenia, a w dowolnej odległości od słupów. Jeżeli piłka przeleci w dowolnej wysokości nad poprzeczką, ale między słupkami, uzyskuje się dodatkowe dwa punkty. Czyli po udanej akcji (przyłożeniu) oraz przy dobrym i skutecznym kopaczu można zdobyć siedem punktów.

Oczywiście w przypadku niecelnego podwyższenia 5 pkt. za przyłożenie pozostaje. Nie jest to jedyny sposób uzyskiwania punktów. Kolejny to rzut karny, który może być podyktowany w dowolnym punkcie boiska. Jeżeli drużyna zdecyduje się strzelać bramkę, to jej kapitan zgłasza sędziemu próbę zdobycia punktów. Wówczas sędziowie boczni biegną za bramkę i stają za słupkami, żeby ocenić czy kop był prawidłowy. Jeżeli podniosą chorągiewki do góry to drużyna uzyskuje trzy punkty, a mogą to uczynić jeżeli piłka przeleci w dowolnej wysokości nad bramką, a między słupkami. Punkty można zdobyć także z tzw. "drop-gola" czyli kopa z kozła na bramkę w czasie gry. Zawodnik opuszcza piłkę na ziemię i w momencie jej kontaktu z podłożem kopie ją. Jeśli piłka przeleci w dowolnej wysokości nad poprzeczką i między słupkami bramki to uzyskuje się kolejne trzy punkty.

Jest jeszcze jeden, ostatni, dość rzadki sposób tzw. techniczna piątka, popularnie zwana "karną piątką". Jeżeli sędzia uzna, że zawodnik zdobyłby przyłożenie gdyby nie faul popełniony na nim to przyznaje pięć punktów oraz podwyższenie na wprost bramki. W rugby nie ma punktów samobójczych.
Może się zdarzyć, że zawodnik przyklepie piłkę na własnym polu punktowym, jeżeli jednak sam wcześniej wprowadził ją na pole punktowe lub uczynił to jego kolega z zespołu, to sędzia podyktuje młyn z rzutem dla drużyny przeciwnej (pięć metrów od pola punktowego). Jeżeli natomiast uczyni to przeciwnik (wprowadzenie piłki na pole), to wznowienie gry nastąpi wykopem z kozła (drop-gola) z linii 22 metrów.
Każdą połowę meczu jak i po każdych punktach grę wznawia się wykopem piłki ze środka boiska. Po punktach jest to kop z kozła (drop-gola), natomiast na rozpoczęcie połów kopie się piłkę ustawioną na ziemi. Drużyna przeciwna musi znajdować się za linią 10 metrów (od środka boiska), a piłka powinna przelecieć za tą linię bez wcześniejszego kontaktu z zawodnikami drużyny kopiącej. Zawodnicy drużyny kopiącej nie mogą wcześniej przekroczyć linii środka boiska zanim uczyni to piłka.
W rugby wolno podawać tylko do tyłu, za każde podanie do przodu lub wypadnięcie piłki z rąk w przód sędzia podyktuje młyn dla drużyny przeciwnej.

Sędzia może zastosować prawo korzyści, jeżeli w posiadanie piłki wejdzie zespół, który nie popełnił błędu do przodu, może kontynuować grę.
Natomiast nogą wolno piłkę kopać w dowolnym kierunku, ale biec do piłki mogą tylko ci zawodnicy z drużyny kopiącej, którzy znajdują się za kopiącym lub ci których wyprzedził (wyzwolił) zawodnik, który piłkę kopał. Inaczej jest spalony i rzut karny. Kop piłki w aut jest zagrywką taktyczną. Można w ten sposób przenieść piłkę o kilkadziesiąt metrów od własnego pola punktowego. Jeżeli piłka jest kopnięta zza linii pola obronnego, czyli linii 22 metrów, a piłka wyjdzie bezpośrednio w aut, to wrzut nastąpi w miejscu opuszczenia boiska przez piłkę. Jeżeli zawodnik kopnie piłkę w aut bezpośrednio spoza tego pola to aut będzie na wysokości kopu. Oczywiście jeżeli piłka odbije się od boiska to wznowimy grę w miejscu wyjścia piłki na aut.

W aucie najczęściej bierze udział ośmiu zawodników ale można aut wyrzucić sobie samemu. Piłka musi być wyrzucona zza linii bocznej boiska i musi pokonać w powietrzu linię pięciu metrów. Wrzut musi nastąpić w środek korytarza utworzony przez obie drużyny stojące od siebie w odległości jednego metra. Jeżeli wrzut jest tendencyjny (piłka wrzucona na jedną ze stron) to drużyna przeciwna ma prawo wyboru, albo jest zmiana wrzutu i ona wprowadza piłkę do autu, albo jest młyn zwarty z jej rzutem podyktowany na piętnastym metrze od linii bocznej.
W rugby nie wolno podstawiać nóg, łapać za głowę, szczypać gryźć, kopać, to wszystko jest faulem i powinno być surowo karane przez sędziego. Wolno natomiast łapać przeciwnika za nogi, spodenki, koszulkę i przewracać go na ziemię (nazywa się to szarżą), ale tylko tego, który jest w posiadaniu piłki.

Rugby wielokrotnie kojarzy się ludziom z ochraniaczami, kaskami, ze "zwierzęcą" siłą szkodliwą dla zdrowia. Tak o tej dyscyplinie mówią ci, którzy nigdy nie widzieli meczu albo meczu na dobrym poziomie, lub mylą ten sport z futbolem amerykańskim. Jest to sport dla przygotowanych, sprawnych i wytrwałych, dla ambitnych o dużej dawce samozaparcia i odporności. Mówi się, że rugbista to "skończony" atleta, powinien posiadać szybkość sprintera, wytrzymałość długodystansowca, siłę zapaśnika, a zręczność judoki.
Bardzo wiele problemów dla początkujących kibiców sprawia odróżnianie podczas gry spalonego. O jednym przypadku już mówiliśmy (po kopie). Może się zdarzyć, że o piłkę walczy kilku lub kilkunastu zawodników, jeżeli piłka znajduje się w powietrzu to taki element (przegrupowanie) nazywa się "maulem", a jeżeli piłka jest na ziemi to "rakiem". Nie wolno atakować piłki od strony przeciwników bo jest spalony. Zawodnicy nie biorący udziału w przegrupowaniu (maulu, raku) muszą znajdować się za ostatnimi nogami swoich graczy walczących o piłkę, inaczej jest spalony i sędzia odgwiżdże karnego. Zawodnik, który upadnie z piłką na ziemię (np. po szarży) musi natychmiast z nią wstać lub odsunąć ją od siebie i nie może przeszkadzać innym zawodnikom w wejściu w jej posiadanie.
Karnego sędzia pokazuje uniesioną ręką do góry, wyprostowaną w łokciu, stojąc twarzą do drużyny, która nie popełniła przewinienia. Jeżeli sędzia ma rękę ugiętą w łokciu to znaczy, że podyktował rzut wolny, po którym nie wolno zdobyć punktów kopem na bramkę. Taka kara jest zarządzana za mniejsze przewinienia, np. za zbyt wczesne wysunięcie nogi przez młynarza, za podnoszenie w aucie. Wolnego sędzia dyktuje także za tzw. czysty chwyt "mam". Jeżeli zawodnik znajdujący się na własnym polu obronnym 22 metrów złapie piłkę z powietrza, kopniętą przez przeciwnika, będąc przynajmniej jedną nogą na ziemi i krzyknie "mam", to sędzia przerwie grę. W momencie wykonywania karnego lub wolnego drużyna przeciwna musi znajdować się 10 metrów od miejsca jego wykonania. Po kopie z rzutu karnego bezpośrednio w aut piłkę do gry wprowadza drużyna, która wykonywała ten rzut.

Boisko do rugby:
A) Linia końcowa, B) Linia bramkowa, C) Korytarz, D) Linia środkowa, E) Linia 10 m, F) Linia 22 m, G) Pole punktowe.

Boisko do rugby składa się z pola gry, dwóch pól punktowych i dostatecznie wolnej przestrzeni dookoła.
Pole do gry jest to przestrzeń ograniczona liniami bramkowymi i liniami bocznymi, z wyłączeniem jednak samych linii. Wszystkie linie powinny być należycie oznaczone na boisku. Linie boczne należą do autu, linie bramkowe za i słupki do pola punktowego. Linia końcowa nie jest częścią pola punktowego. Linio boczne pola i drzewce chorągiewek narożnych należą do autu obok pola punktowego. Słupki bramkowe powinny być do autu, linii bramkowe Gra powinna odbywać się na boisku o wymiarach maksymalnie zbliżonych do wymiarów podanych na planie. Teren powinien być trawiasty lub - jeżeli to nie Jest możliwe - piaszczysty lub gliniasty, pod warunkiem, ze powierzchnia nie Jest zbyt twarda i przez to niebezpieczna.
Pole punktowe Jest to przestrzeń ograniczona linią bramkową, liniami bocznymi i linią końcową. Linia bramkowa i słupki są częścią pola punktowego, lecz linie boczne pola punktowego i linia końcowa nie są częścią tego pola.

Zawodnicy

Drużynę stanowi 15 graczy podzielonych na formacje młyna i ataku.

Zawodnicy młyna

Młyn. Od tej formacji, podczas każdego spotkania zależy najwięcej. Ósemka gigantów odpowiada za większość stałych fragmentów gry na boisku. To od nich w większości przypadków „wychodzi” piłka, która rozpocznie akcje ataku. Młyn dyktowany, ruck, maul czy formacja autowa – tu pokażą większość swoich możliwości.
Myślisz, że wszyscy zawodnicy rugby mają 2 metry wzrostu i są barczyści ? W takim razie jesteś w dużym błędzie. Piękno tej gry polega na tym, że każdy może w nią grać. Nieważne czy jesteś mały i krępy, czy wysoki i szczupły. Zawsze znajdziesz miejsce w drużynie rugby. Istnieje kilka odmian rugby. My zajmijmy się odmianą pietnastoosobową. Jak sama nazwa wskazuje W jednej drużynie jest 15 zawodników. Przy każdym podajemy anglojęzyczny odpowiednik, tak abyś mógł kojarzyć co się dzieje na boisku oglądając spotkanie, w którejś z telewizji satelitarnych.

Lewy filar (loosehead prop)

Lewy filar jest jednym z trzech zawodników pierwszej linii młyna. Znajduje się na lewo od młynarza (czytaj dalej). W związku, że to oni przyjmują pierwsze uderzenie w młynie powinni być bardzo silni i mocno zbudowani, szczególnie w górnej części ciała. Większość filarów jest całkiem niska i przysadzista - ale broń Boże nie mów im tego prosto w twarz!

Prawy filar (tighthead prop)

Prawy filar pełni na boisku podobne obowiązki do lewego filara. Różni go pozycja w ustawieniu, gdyż występuje z prawej strony młynarza (czytaj dalej). Lewy i prawy filar często znajduje się w zwarciu z przeciwnikiem. Znajdziesz ich również na froncie ruck’ów i mauli (wyjaśnimy w kolejnych edycjach) oraz przy „czyszczeniu” gry.

Młynarz (hooker)

Na młynarzu spoczywa największa odpowiedzialność w całej formacji młyna. Wiąże on bowiem pierwszą linię tej formacji, w której powtórzmy znajdują się poza nim filarzy. Ma bardzo wiele ważnych zadań podczas gry. Jednym z nich jest wrzucenie piłki w koryto ustawienia autowego (line out – czyt. kolejne wydania). Bardzo często są oni pod durzą presją i naciskiem ze strony przeciwnika. Dlatego potrzebują oni dużo pewności siebie. Tak jak filarzy, młynarz musi mieć bardzo silne mięsnie pleców i karku, jak również ramion i nóg. Muszą też być dość zwinni, aby znaleźć się w takim miejscu gdzie będą mogli zaledz piłkę i wyczyścić pole umożliwiając łącznikowi młyna wprowadzenie piłki do ataku. Młynarz jest najczęściej najmniejszym zawodnikiem pierwszej linii. Co nie oznacza, że są najmniej ważni - wręcz przeciwnie.

Druga linia młyna (second row), znani jako wspieracze młyna

Jeśli jesteś wysoki i chwyt piłki w aucie nie stanowi dla ciebie problemu, druga linia jest dla ciebie. Wspieracze odpowiedzialni są za dostarczanie potężnej siły w młynie. Ich rolą (poza wsparciem pierwszej linii) jest głównie złapanie piłki wrzuconej w korytarz ustawienia autowego, jak również po rozpoczęciu gry ze środka i podanie jej do łącznika młyna lub innego gracza, którego ustawienie w danej chwili wydaje się korzystne dla zdobycia kolejnych metrów boiska. Dlatego będąc zawodnikiem drugiej linii musisz być zdolny skakać niczym skoczkowie wzwyż i mieć ręce jakby posmarowane klejem.

Lewy rwacz (blindside flanker)

Lewy rwacz powinien być skończonym atletą. Siła, prędkość, sprawność, wytrzymałość - to tylko niektóre z ich cech. Rwacz często jest bardzo zaangażowany w grę, zdobywając piłkę i wykonując potężne szarże w otwartej grze. Przeważnie jest większy niż jego kolega prawy rwacz. Ich rola jest głównie fizyczna, często są celem młynarza w aucie.

Prawy rwacz (openside flanker)

Prawego rwacza, podobnie jak jego kolegę z lewej strony również charakteryzuje sylwetka mitycznego Apolla. Siła, prędkość, sprawność, wytrzymałość - to tylko niektóre z ich cech. Rwacz często jest bardzo zaangażowany w grę, zdobywając piłkę i wykonując potężne szarże (wyjaśnimy w kolejnych wydaniach) w otwartej grze, ale różni się trochę od swojego kolegi - lewego rwacza. Przeważnie są trochę mniejsi co sprawia, że stają się bardziej ruchliwi na boisku. Bardzo często dubluje pozycje łącznika ataku po drugiej stronie młyna.

Wiązacz (number eight)

Ta pozycja nie jest pozycją dla tchórzy. Współczesny wiązacz poza siłą fizyczną musi być bardzo utalentowany i szybki. Gracz ten kontroluje piłkę w tylniej części młyna. Również może być potencjalnym celem młynarza podczas wrzutu z autu ze względu na wzrost. Gdyby tego było mało są często w centrum rucka lub maula. Jest to bardzo wymagająca pozycja, gdyż bardzo często wymaga od zawodnika zaangażowania w grę obydwu formacji na boisku. Często podczas gry możemy obejrzeć ofensywne akcje wiązacza, który w miarę możliwości nie powinien ustępować szybkością graczom chociażby środka ataku.

Łącznik młyna (scrum-half)

Na łączniku młyna, potocznie dziewiątki spoczywa ogromna odpowiedzialność. Są ogniwem pomiędzy młynem a atakiem. Zachowuje się jak generał dyktując grę zarówno przodom jak i tyłom drużyny. Na tej pozycji nie trzeba być atletą. „Dziewiątka” przeważnie jest najmniejsza na boisku, co w na tej pozycji stanowi ogromny atut. Musi bowiem znaleźć się wszędzie tam skąd można wygarnąć piłkę i puścić ją do dalszej gry. Wizja, przegląd gry i prędkość charakteryzują zawodnika tej pozycji . Muszą reagować bardzo szybko na zmianę sytuacji na boisku. Kluczowy gracz w każdym momencie spotkania.

Zawodnicy ataku

Łącznik ataku (fly-half)

Mózg zarówno tyłu jak i przodu drużyny. Łącznik ataku jest prawdopodobnie najbardziej wpływowym zawodnikiem na boisku. Są zawodnikami, którzy podejmują decyzje pod wpływem wielkiego stresu - czy biec z piłką czy może kopnąć ją do przodu ? Czyli musisz posiadać ogromną wprawę w podawaniu piłki czy kopaniu jej. Musisz posiadać zdolność rozbicia obrony przeciwnika poprzez błyskotliwe podanie. Musisz również być zdolny do odpierania szarży przeciwnika.

Skrzydłowy ataku (wing)

Jeśli jesteś najszybszy w swojej drużynie jest tylko jedno miejsce dla ciebie - skrzydło (nr 11 bądź 14). Prędkość to jest rzecz o którą chodzi na skrzydłach. Ale żeby być najlepszym skrzydłowym na świecie, musisz być zdolny do odbierania bardzo trudnych podań. A więc poza prędkością potrzebujesz również mieć ręce jak z kleju - piłka musi do nich przywrzeć za każdym razem jak otrzymasz podanie. Ale nie myśl, że jest to jedyne Twoje zadanie. Bardzo często skrzydłowy jest ostatnim zawodnikiem w linii. Dlatego musisz być zdolny zaatakować kiedy jest to potrzebne.

Środkowi (center)

Środkowi ataku (inside center oraz outside center) Czy to w obronie czy w ataku, środkowi ataku zawsze muszą być w centrum akcji. Są zawodnikami, którzy atakują razem z przodami drużyny. Dokładne podania są istotnymi cechami środkowych ataku, jak i umiejętność kopania piłki. Oczekuj dużej ilości biegania jako środkowy ataku. Zawodnicy oznaczeni numerami 12, 13 to silni zawodnicy środka ataku. Charakteryzują ich bardzo dobre cechy motoryczne i postura atlety. Często od nich rozpoczyna się akcja ofensywna. Gdy np. łącznik młyna zagra pominięcie piłka trafia bezpośrednio do jednego z nich. Wtedy zagrają krzyż, przerzucenie, zabiegnięcie, albo znajdą lukę w obronie i skrzętnie to wykorzystają popisując się znakomitą akcją indywidualną.

Obrońca (full-back)

Współczesny obrońca musi być skończonym atletą. Numer 15 jest często ostatnim zawodnikiem w obronie albo pierwszym zawodnikiem, który dokonuje przełomu w szykach obronnych przeciwnika. Potrzebujesz najbezpieczniejszych rąk w drużynie. Dlaczego? Bo jesteś odpowiedzialny za odbieranie wysokich i testowych kopów przeciwnika - i złapanie ich za każdym razem. Spodziewaj się gry pod dużą presją. Jeśli potrafisz wyprowadzić szybką kontrę, rozpaczliwie zaatakować nie szukaj dalej. Jesteś idealnym obrońcą.

Zasady zostały napisane na podstawie oficjalnych stron rugby.